بی سرزمین تر از باد

با سلام. من 20 ساله هستم؛ 164 سانتي متر قد و 60 كيلو وزن دارم. اما شكمم بسيار بزرگ شده و اين باعث خجالت و ناراحتي من است. هم مي‌‌خواهم وزن كم كنم هم شكمم را آب و سفت كنم. لطفا مرا راهنمايي كنيد.

خانم محترم اضافه وزن شما 2 و نيم تا 3 كيلوگرم بيشتر نيست ولي با وجود اين ميزان اضافه وزن براي كوچك كردن ناحيه شكم از مصرف مواد قندي تصفيه شده و فرآورده‌هاي حاوي قند، چربي، سوسيس، كالباس، انواع شيريني، شكلات و هله هوله‌ها خودداري كرده و از ميزان غذاي فعلي خود به مقدار كمي كاسته و به فعاليت‌هاي بدني در قالب پياده روي مرتب، انجام ورزش‌هاي كششي در ناحيه شكم و انقباض و انبساط مرتب عضله شكم حتي حين كار و راه رفتن اقدام كنيد. به‌طور قطع به تدريج به نتيجه مطلوب دست خواهيد يافت.

البته مبادرت به موقع به كاستن از وزن اضافي از طريق بهره‌گيري از رژيم‌هاي مناسب و متعادل براي هر انساني كه علاقه‌مند به حفظ تناسب اندام توام با حفظ سلامت و سرزندگي است، قويا توصيه مي‌شود. ولي حذف اين يا آن ماده غذايي يا كاهش شديد ميزان انرژي دريافتي به‌طور صاعقه‌آسا، روش مناسبي از نظر دانش تغذيه تلقي نمي‌شود. از طريق هر گروه غذايي هرم غذايي نيازهاي ميلياردها سلول بدن به اين مواد مغذي يا تركيبات مفيد و مؤثر خاصي تامين مي‌شود چه بسا سردردهاي عصبي شما به‌دليل حذف كامل غلات باشد كه از جمله مواد تامين‌كننده بسيار ارزشمندي از بعد انرژي، پروتئين، مواد معدني و ويتامين‌هاي خاص هستند كه اين مواد در قاعده مواد‌غذايي قرار دارند و بالاترين ميزان انرژي و پروتئين از اين گروه مواد‌غذايي تامين مي‌شود. 
 البته خاطرنشان مي‌شوم چاقي و لاغري را ميزان كل انرژي دريافتي كه از طريق مصرف انواع خورد و خوراك و نسبت مصرف آن در ارتباط با سن، جنس، ميزان فعاليت و محيط زندگي و زمينه‌هاي ژنتيك و حالت فيزيولوژيكي موجب مي‌‌شود نه نوع مواد يا گروه خاصي از مواد‌غذايي.
  ضمنا در رابطه با سردردهاي عصبي شما، اگر احتمال ميگرن در خانواده داده شود، استرس‌ها، كم خوابي‌ها، نشستن طولاني مدت مقابل كامپيوتر و تلويزيون و استفاده از لامپ‌هايي كه روشن و خاموش مي‌شوند، از عوامل تحريك بروز سردرد تلقي مي‌شوند. 

 من 26 ساله هستم با قد 163 و وزن 77 كيلوگرم. به چه صورت مي‌توانم به اندام زيبايي برسم؟

«مشكلي نيست كه آسان نشود، مرد آنست هراسان نشود» اضافه وزن زمان حال شما، حاصل بيش دريافت انرژي مازاد بر نيازتان در طول ماه‌ها و سال‌هاي گذشته‌تان است. به همان نسبت كه به‌تدريج چاق شده‌ايد اگر خواهان بدني سالم، ذهني پويا، شاد و سالم هستيد با كاهش 300 تا 500 كيلو كالري از ميزان مصرف غذاي فعلي‌تان در روز مخصوصا از طريق كاهش مصرف تنقلات و هله هوله‌ها و افزايش تدريجي فعاليت بدني به‌مدت يك ساعت در روز در قالب پياده‌روي، شنا و دوچرخه‌سواري نه تنها مي‌توانيد وزن اضافي خود را كاهش دهيد بلكه به هيچ‌يك از عوارض حاصل از اجراي برنامه‌هاي جانبي و من درآوردي كه اكثرا جنبه تجارتي و تبليغاتي دارند دچار نخواهيد شد. براي دستيابي به هدف خود، كارتان را از همين امروز آغاز كنيد چرا كه فردا خيلي دير است و چه بسيار فردا‌ها كه نيامدني هستند و هر روز امروز را به فردا و فردا را به پس فردا خواهيد افكند.

24 سال دارم با قد 168 و وزن 55 كيلوگرم. در عرض 7 ماه با رژيم، ورزش و كوهنوردي وزنم را از 80 به 55 رسانده‌ام. از اندامم فوق‌العاده راضي هستم اما دچار شل شدگي پوست شده‌ام. بايد چه كنم؟


بانوي محترم، علت شل شدن پوست و وارفتگي‌هاي ايجاد شده در اندام شما كاهش سريع 25 كيلوگرم از وزن‌تان در كوتاه مدت است كه فرصت لازم و كافي به پوست خود نداده‌ايد كه جمع و جور شود و خود را با وضعيت جديد وفق دهد. متأسفانه چون حضرتعالي قادر به ادامه و حفظ رژيم غذايي برگزيده‌تان توام با حفظ ميزان ورزش و كوهنوردي به ميزان فعلي براي مدت زماني طولاني‌تر نخواهيد بود، متاسفانه موفقيت ظاهري فعلي شما به‌تدريج و به‌طور خزنده‌اي از دست خواهد رفت. هدف رژيم گيرنده‌هاي علاقه‌مند به تناسب اندام و سلامت، كاستن از وزن خود نيست بلكه حفظ طولاني مدت موفقيت‌هاي به دست آمده بدون بروز بيماري‌هاي ناشي از نبود تعادل، تنوع و تناسب دوران اجراي برنامه‌هاي رژيم و ورزش است كه در هر صورت به‌تدريج با برگشت اجتناب ناپذير وزن كاسته شده برطرف خواهد شد به شرط اين‌كه تنوعي در تناول غذا و تعديل و انجام فعاليت‌هاي بدني‌تان ايجاد كرده و تداوم بخشيده و با صلاح‌ديد متخصصين مورد اعتمادتان با جايگزيني مواد حياتي كاهش يافته از طريق مصرف مكمل‌هاي ويتاميني و مواد معدني اقدام كنيد. «رهرو آن نيست كه گهي تند و گهي خسته رود/ رهرو آن است كه آهسته و پيوسته رود»

من دكترضيالدين مظهري، متخصص تغذيه و رژيم درماني در اين شماره شما را با پرونده دو خواهر كه با رعايت دستورالعمل‌هاي من هم قد خود را افزايش داده و هم وزنشان را كاهش داده‌اند، آشنا مي‌كنم.هر خانواده‌ يك خصوصيت ويژه براي‌خودش دارد كه در چند دقيقه اول معاشرت با اطرافيان بروز مي‌كند. اين ويژگي مي‌تواند رنگ مشترك چشم‌ها يا شكل استخوان‌بندي، چاقي و لاغري باشد. ممكن است اين ويژگي يك خصوصيت روحي مشترك باشد كه خانواده‌اي را از بقيه متمايز مي‌كند.  خانواده جوادي صادق هم يك ويژگي بارز دارند كه حتي در نگاه اول هم به راحتي خود را نشان مي‌دهد: عزم و اراده. اراده‌اي كه به دو دختر نوجوان اين خانواده كمك كرد در طول يك‌سال قد، وزن و شرايط سلامت خود را متحول كنند. پادينا دختر 10ساله خانواده جوادي صادق كه هم شاعر است و هم نقاش، رهبري اين تحول خانوادگي را به‌عهده گرفته است. او در 9سالگي تصميم گرفت با چاقي و كوتاه قدي مبارزه كند و با اين كار خواهر 17 سا‌له‌اش را هم بر سر غيرت آورد. 

---

ماندانا جوادي صادق، خواهر بزرگ پادينا كه اكنون 18 ساله است مي‌گويد: «من قبل از عيد 89 احساس كردم ديگر از اضافه وزنم خسته شده‌ام و مي‌خواهم كاري در رابطه با آن انجام بدهم. آن زمان وزن من به 66 كيلوگرم رسيده بود. خواهر كوچكم، پادينا مدتي بود تحت نظر دكتر مظهري قرار داشت و نتيجه خيلي خوبي گرفته بود. پيش خودم گفتم چرا من اين كار را نكنم؟ پس براي گرفتن وقت، اقدام كردم و در همان مدت زماني كه منتظر وقت دكتر بودم حركات كششي و فعاليت زياد و رعايت غذايي را شروع كردم.» تلاش‌هاي خودجوش ماندانا كه با الهام از موفقيت خواهر كوچك‌ترش شكل گرفته بود باعث شد تا در يك ماه انتظار براي ملاقات با دكتر مظهري 2 كيلوگرم سبك‌بار‌تر شود. 

در طول يك‌سال گذشته با رعايت برنامه غذايي و ورزشي دكتر مظهري، ماندانا موفق شده تا نه تنها 10 كيلوگرم از وزن اضافه خود را كم كند بلكه در 18سالگي كار دشوار افزايش 2 سانتي متر قدش را هم از 158 به 160 با موفقيت به انجام برساند. مادر ماندانا و پادينا، خانم جوادي صادق كه با مهرباني و صبوري در اين راه همراه دو دخترش بوده مي‌گويد: «دكتر مظهري با توجه به قد من و پدر ماندانا، قد 159 را براي او تعيين كرده بود  اما ماندانا موفق شده مرز تعيين شده را رد كند و ما اميدواريم تا 165 سانتي متر هم قد بكشد.» 

---

رژيم توصيه شده دكتر مظهري به ماندانا و پادينا يك رژيم متعادل و متنوع است كه به گفته ماندانا غير از حذف هله هوله‌ها و كنترل مقدار غذا، شما را مجبور به رعايت و انجام كار خاصي نمي‌كند. ماندانا مي‌گويد: «من با رژيمم خيلي راحت هستم. من و پادينا عادت داشتيم بعد از ظهرها با شير يا چاي يك تكه كيك يا شكلات بخوريم. اين عادت را به كل كنار گذاشته‌ايم و حالا در خانه ما غيراز تنقلات رژيمي چيزي پيدا نمي‌شود. ميزان غذاي ما هم مشخص است. من كه بيشتر از حد تعيين شده، نمي‌توانم بخورم و اگر در خوردن افراط كنم دل درد مي‌گيرم. در واقع بدنم به اين سيستم عادت كرده است.»

---

پادينا خيلي از وزن و قد جديدش راضي است و اعتقاد دارد موفقيتش را مديون رعايت كردن دقيق برنامه ورزشي و غذايي دكتر مظهري است. او دوست دارد كمي لاغر‌تر شود تا چربي‌هاي شكمش به‌طور كلي ناپديد شوند و البته دلش مي‌خواهد سير صعودي افزايش قدش كماكان ادامه داشته باشد.  ماندانا هم كه امسال كنكوري است دوست دارد باز هم قد بكشد و بتواند وزن متناسبش را براي هميشه با ورزش و تغذيه درست حفظ كند. او مغز خود را براي كنكور با 15دقيقه ورزش اول صبح و يك 5/1 تا 2ساعت فعاليت بدني در روز آماده مي‌كند. 

---

پادينا خواهر 10 ساله ماندانا كه در شروع رژيم و ورزش،  الهام بخش خواهرش بوده دليل مراجعه به دكتر مظهري را مي‌گويد: «من در بين هم كلاسي‌هايم خيلي تپل‌تر بودم. اكثر  بچه‌هاي كلاس لاغر بودند و من هم دلم مي‌خواست لاغر شوم و اين‌كه قد بكشم. وزن من 44 كيلوگرم بوده و الان به 39 كيلو رسيده است و قد من هم 135 بوده كه الان 141 شده است.» خانم جوادي‌صادق كه با افتخار به دخترانش نگاه مي‌كند، مي‌گويد: «خوبي بچه‌هاي من اين است كه ناخنك نمي‌زنند و دقيقا همان كاري را انجام مي‌دهند كه دكتر مظهري به آنها توصيه كرده است. امكان ندارد كه پادينا سر يخچال برود و چيزي بخورد. هر آنچه من براي او آماده بكنم مي‌خورد، همين. حتي با وجود اينكه پول هم هميشه در كيفش هست هيچ‌وقت بيرون خوراكي نمي‌خرد.»
از پادينا درباره وسوسه‌هاي بوفه مدرسه و چشم و هم چشمي در خريدن و خوردن خوراكي‌ها مي‌پرسم با خنده جواب مي‌دهد: «وقتي بوفه مدرسه چيزهاي جديدي مي‌آورد من هم دوست دارم بخرم. البته از مادرم اجازه مي‌گيرم ولي نمي‌دانم چرا هر بار كه خواستم هله هوله‌اي را امتحان كنم يا بوفه مدرسه آن را تمام كرده يا ديگر آن خوراكي را نمي‌آورد!»
تنها چيزي كه پادينا خيلي دوست دارد، بستني است كه البته از آن محروم هم نشده و هر چند وقت يك‌بار دكتر مظهري براي جايزه پيشرفتش اجازه مي‌دهد بستني بخورد.

---

ماندانا و پادينا مايه افتخار پدر و مادرشان هستند. اراده آن‌ها باعث شده تا به الگوي خيلي از دوستان و آشنايان تبديل شوند. ماندانا مي‌گويد: «دكتر مظهري را خيلي دوست دارم. ايشان خيلي خوش اخلاق و مهربان هستند و دوست دارم در اينجا از ايشان براي همه زحمت‌هاي‌شان تشكر كنم.» خانم جوادي صادق هم كه از نتيجه برنامه‌هاي غذايي- ورزشي دخترانش خيلي راضي است از ما خواسته تا پيام قدراني‌شان را از اين طريق به گوش دكتر مظهري برسانيم. البته ديد پادينا نسبت به مسئله كاملا متفاوت است. او مي‌گويد: «دكتر خيلي مهربان است و هربار كه من خوب پيشرفت مي‌كنم به من بستني جايزه مي‌دهد!» جالب اينكه پادينا تصميم دارد براي دكتر مظهري يك نقاشي ويژه به همراه اشعارش هديه بدهد.

---

گاهي بين مراجعان خود به والديني بر مي‌خورم كه پر از احساس مسئوليت و علاقه‌مند به سرنوشت فرزندان خود بوده و براي تامين و تضمين سعادت، رفاه، سلامت و شادكامي فرزندان‌شان حتي فراتر از توان‌شان از بعد مادي و معنوي از هيچ تلاش و كوششي فروگذار نكرده و تمام سختي‌ها را به جان مي‌خرند. شايد يكي از نمونه‌هاي قابل تقدير خانم جوادي صادق، مادر محترم دوشيزگان پاديناي 10 ساله و مانداناي 18ساله باشد كه بنا به توصيه جناب دكتر عامري به اينجانب مراجعه كرده بودند. آغاز آشنايي بنده با ايشان در تاريخ 20/8/88 به‌علت دل نگراني‌هاي‌شان در ارتباط با خانم پادينا دختر 10 ساله‌شان با وزن 5/43 كيلوگرم و قد 135 سانتي‌متر بود كه با دارا بودن شاخص توده بدني BMI معادل 86/23 از جمله كودكان چاق بر شمرده مي‌شدند. ديگر موارد قابل توجه در قبال نامبرده با توجه به نتايج آزمايشگاهي عبارت بودند از كم خوني، ‌تناسب نداشتن ميزان كلسيم به فسفر و كاهش شديد ذخيره آهن. 
از عادات غذايي نامبرده گرايش شديد به نوشيدن آبميوه، شربت و ميل كردن كيك و بيسكويت، بستني، كره و مربا و خامه با عسل بود. از 3 ماه قبل از مراجعه به اينجانب براي تعديل وزن خود مبادرت به حذف شام كرده بودند. در قبال تعديل وزن اضافي ايشان 2هدف را مد نظر قرار داده و برنامه‌هاي تغذيه‌اي و مكمل‌هاي مورد نياز را درنظر گرفته، در طول يك‌سال يعني از تاريخ 20/8/88 لغايت 29/8/89 با فاصله‌هاي 5/2 ماه جمعا 5برنامه تغذيه‌اي براي ايشان توصيه شد كه حاصل همكاري‌هاي به عمل آمده، افزايش 6 سانتي‌متر به قد زمان مراجعه و دستيابي به قد 141 سانتي‌متر بود. از وزن زمان مراجعه ايشان 5/43 كيلوگرم به ميزان 4 كيلو كاسته شده بود و شاخص توده بدني ايشان به ميزان86/19 تقليل پيدا كرده بود و از محدوده اضافه وزن و چاقي به محدوده طبيعي رسيده است. ولي در قبال خانم ماندانا جوادي صادق 18 ساله با قد 158 و وزن 64 كيلو با زمان بلوغ 13 سالگي- يعني 4سال قبل از زمان مراجعه- در تاريخ 12/12/88 وضعيت فرق مي‌كرد. ماندانا خانم تحت‌تاثير موفقيت خواهرشان در كاستن تدريجي وزن توام با افزايش قد با 2 هدف مشخص به جمع ما پيوسته بود: كاهش وزن و افزايش قد. در قبال كاهش اصولي و ماندگار وزن به ايشان قول مساعد داده شد ولي از آنجايي‌كه ظرفيت تعيين شده قد از انتقال مستقيم زمينه ارثي پدر و مادر او به 160 سانتي متر محدود مي‌شد و در مدت 4 سال گذشته بعد از آغاز نخستين سيكل ماهانه هيچ افزايشي در قد حاصل نشده بود انتظار افزايش قد وجود نداشت. در 4 سال گذشته ايشان مرتبا در حال وزن‌گيري بودند به‌طوري‌كه در تاريخ مراجعه با وزن 800/63 كيلوگرم نسبت به قدشان بالغ بر 12 كيلوگرم افزايش وزن را يدك مي‌كشيدند. به هر صورت مثل هر مراجعه‌كننده جديد اولويت اقدام ما علاوه بر تن‌سنجي، جمع‌آوري اطلاعات و دسته بندي و تحليل نقاط ضعف و قدرت بود كه در همان ابتدا انجام شده بود. از موارد قابل توجه در پرونده ايشان مشخص شد كه ايشان، نيز مبتلا به كم خوني بوده و سيكل نامرتبي دارند و از چند سال گذشته به اين طرف به چاقي‌هاي موضعي دچار شده‌اند. ضمن اينكه ناراحتي گوارش دارند و مرتبا از قرص‌هاي رانيتيدين و آرام بخش استفاده مي‌كنند، از خوردن شكلات لذت مي‌برند و برعكس از خوردن بادنجان به هر نحوي كه پخته شود بيزار هستند. شب‌ها دير مي‌خوابند و روزها به‌مدت يك‌ساعت استراحت مي‌كنند.
 از 21 ارديبهشت ماه تا 20 مرداد و از 20 مرداد تا 29 آبان 2 برنامه ديگر به ايشان داده و تاكيد شد با اجراي دقيق مقادير تعيين شده براي هر گروه از مواد‌غذايي هرگز از حذف وعده و ميان وعده‌هاي تعيين شده عدول نكرده و از تمام گروه‌هاي غذايي و از انواع مواد‌غذايي متنوع تشكيل‌دهنده يك گروه غذايي در طول روزها و هفته‌ها استفاده كنند. مسئله خواب به موقع شب و فعاليت بدني سبك روز را نيز از مد نظر دور ندارند. 
 دستاورد همكاري صميمانه و اجراي دقيق توصيه‌هاي به عمل آمده، افزايش قد به ميزان 2سانتي متر و كاهش وزن از 800/63 كيلوگرم به 56 كيلوگرم بود يعني با احتساب 2سانتي‌متر افزايش قد، به ميزان 800/9 كيلوگرم شد. اين موفقيت در كنار بهبود كامل ناراحتي معده و شادابي و حصول اعتماد به نفس بيشتر براي دستيابي به قد بلندتر حتي فراتر از ميزان به ارث رسيده و تثبيت و حفظ تناسب اندام تا آنجايي‌كه لازم است به دست آمد؛ اين در حالي است كه با توجه به زمينه‌هاي ژنتيك و سپري شدن سال‌هاي متمادي از آغاز بلوغ، امكان افزايش قد بعيد به‌نظر مي‌رسيد؛ مگر از ژن‌هاي شاخه پدري و مادري كه قد بلندتر از پدر و مادرشان به نامبرده ارث رسيده باشد. برنامه مناسب ديگري در تاريخ  27 بهمن ماه سال‌جاري به ايشان توصيه شد.

---

1-نقش تغذيه در تعيين سرنوشت غنچه‌هاي زندگي‌تان از دوران حتي قبل از بارداري و وزن ورود به حاملگي و افزايش سيستماتيك وزن‌ دوران بارداري در تعيين قد و وزن تولد و برنامه‌ريزي‌هاي ريشه‌اي دوران جنيني از نظر علمي كاملا محرز و به اثبات رسيده است. 
2-تغذيه دوران نوزادي، شيرخواري، كودكي، نوپايي سپس قبل از مدرسه و دوران مدرسه نيز در روند رشد هنجار و ناهنجاري‌هاي رفتارهاي تغذيه‌اي بسيار اثر‌گذار و دائمي است. 
3-دوران پيش بلوغ و بلوغ كه در دختر خانم‌ها بين 9 تا 13 سالگي و گاهي به ندرت در 14سالگي و در پسران 14 تا 16 سالگي رخ مي‌دهد از ايام بسيار حساس و تاثيرگذار تلقي مي‌شود. دراين دوران به‌علت افزايش سرعت تقسيم سلولي جهش‌هاي چشمگيري در قد و وزن به وقوع پيوسته و نيازهاي عاطفي، روحي و تغذيه جسماني كودكان بسيار افزايش پيدا مي‌كند.